Relatiedag 2026:
samen bouwen aan de digitale overheid van morgen

Ruim vijfhonderd mensen zijn aanwezig op de Centric Relatiedag, op 23 september 2026 in het NBC in Nieuwegein. ‘Samen bouwen’ is het thema en dat is duidelijk te zien en te horen. Op de beursvloer liggen puzzels, bouwblokken en legosteentjes. Op het podium en tijdens de break-outsessies gaat het over de ontwikkelingen in de gemeentelijke domeinen en wordt dieper ingegaan op onder meer AI, data en digitale soevereiniteit voor gemeenten. Lees hier het verslag van de Relatiedag, of bekijk de aftermovie.

Dieneke Schouten, algemeen directeur Centric Digitale Overheid

Opening: Samen bouwen aan de digitale overheid van morgen

Dieneke Schouten, algemeen directeur Centric Digitale Overheid, opent de dag. “Als ik vooruitkijk naar Centric Digitale Overheid over twee jaar, dan zie ik een stabiel, secure en soeverein Centric dat diensten levert die ertoe doen. En daar hoop ik samen met jullie aan te bouwen.” Chantal van der Lans, productmanager Centric Burgerzaken, en Ben Bervoets, business unit manager Belastingen en Vastgoed, zijn de gespreksleiders deze dag. Zij vragen Dieneke Schouten naar de uitdagingen van Centric. Ze antwoordt eerlijk: “De afgelopen driekwart jaar hebben we met veel verstoringen te maken gehad. Daar heb ik wel wakker van gelegen. We hebben nog het nodige te doen. We zijn een groot verbetertraject gestart, we gaan fors investeren in technologie, tooling, processen en infrastructurele verbeteringen.”

Ester Weststeijn, burgermeester van IJsselstein

Doe mee in de Gebruikersvereniging Centric

De Gebruikersvereniging Centric is een belangrijke partner bij het samen bouwen aan de digitale overheid. Via een video spreekt Ester Weststeijn, burgemeester van IJsselstein en voorzitter van de Gebruikersvereniging Centric (GV), de zaal toe: “Het is belangrijk dat we als gemeenten bundelen wat wij van Centric nodig hebben, zodat we een constructieve gesprekspartner zijn. Onze opdracht is hetzelfde: we werken continu aan een efficiënte, betrouwbare en transparante digitale overheid.” Sacha Heijkoop, ambtelijk secretaris van de GV, roept vanaf het podium de aanwezigen op om actief te worden in de GV: “Je kunt veel doen, er zijn allerlei overleggen. Neem contact op met mij, ik kan je de weg wijzen. Mijn gegevens staan op de website van de GV.”

Ga los met je data

Gedurende de dag komen een aantal actuele thema’s aan bod. Zoals het belang van data voor goede dienstverlening en beter beleid. Taeke van der Laan, Chief Data Officer gemeente Súdwest-Fryslân, vertelt in een video dat de gemeente bezig is om data in te zetten voor het maken van een digital twin, die moet helpen om beter inzicht te krijgen in wat er speelt in wijken. Hij drukt de aanwezigen op het hart: “Laat je niet weerhouden als de data die je hebt nog niet optimaal is, maar ga lekker los, ga beginnen. En doe met ons mee, we delen graag onze kennis en informatie.”

Ronald Kedra, adviseur informatiemanagement

Grijp de kansen van AI

AI biedt gemeenten veel mogelijkheden om het werk slimmer, sneller en beter te doen, zegt Ester Weststeijn. “Die kansen moeten we grijpen. Maar we moeten AI ook veilig, transparant en ethisch verantwoord inzetten. Anders gaat dit niet werken voor de overheid.” Ronald Kedra, adviseur informatiemanagement gemeente Midden-Groningen, vertelt in een video dat zijn gemeente al vroeg ging experimenteren met AI en dat de ervaringen die ze ermee opdeden zijn vertaald in een strategisch beleid voor de komende drie jaar. “We doen geen losse experimenten, AI moet echt bijdragen aan het verbeteren van onze processen en onze dienstverlening.” Een belangrijke les die de gemeente leerde voor het succesvol inzetten van AI: “Neem de hele organisatie mee. Onze HR- en communicatieteams werken aan de adoptie en promotie van AI-initiatieven en we hebben een uitgebreid leerprogramma. We zien nu dat mensen die AI inzetten meer werkplezier hebben en meer voldoening uit hun werk halen.” Wat raadt Ronald Kedra de aanwezigen aan die ook AI willen inzetten? “Durf te beginnen. Denk groot, begin klein, ga experimenteren en ontdek de kracht van AI.”

Break-outsessie: eIDAS 2.0: de wallet in de praktijk

De EDI-wallet is een app op je telefoon, gebaseerd op de Europese Digitale Identiteit (eIDAS 2.0), waarmee burgers zich in de hele EU veilig kunnen identificeren en zelf bepalen welke gegevens ze met overheden en bedrijven delen. Voor bedrijven komen er business wallets. Willam van Weelden, Chief Portfolio & Innovatie Officer bij Centric Digitale Overheid, vertelt in een break-outsessie over deze wallets in de gemeentelijke praktijk.

Zo werkt de wallet

Willam van Weelden laat in een demo zien hoe het werkt, met een vergunning voor een foodtruck. Hij logt met de business wallet van Centric-partner Credenco in op de MijnOmgeving van de gemeente, scant een QR-code en laadt de vergunning, met locatie, voorwaarden en openingstijden uit Centric Leefomgeving, als geverifieerd attribuut in zijn wallet. De handhaver controleert die in zijn eigen app en hoeft geen navraag meer te doen bij de backoffice. Anders dan bij DigiD ziet de gebruiker welke gegevens worden gevraagd en kiest hij zelf wat hij deelt. DigiD en MijnOverheid blijven bestaan; de wallets komen ernaast.

Bereid je voor

Elke lidstaat moet een gratis wallet voor burgers aanbieden. Het ministerie van BZK ontwikkelt deze. Daarnaast zullen er verschillende andere wallets komen, want iedereen mag er een aanbieden als die aan de regels voldoet. Gemeenten moeten deze wallets straks accepteren. Wat moeten ze daarvoor doen? De grootste uitdaging is volgens Willam van Weelden om de omvangrijke documenten van nu om te zetten in attributen die in de wallet geladen kunnen worden. Dat vraagt om standaardisatie via het Gemeentelijk Gegevensmodel (GGM). “Ga dus aan de slag om het GGM te verbeteren, zodat we het ook hiervoor kunnen gebruiken.” Daarnaast kunnen gemeenten zich op meer manieren voorbereiden op de komst van de wallets, besluit hij: “Op de website van de VNG staat veel informatie, doe daar je voordeel mee.”

Impressie Break-out sessies Centric Relatiedag 2026

Relatiedag Presentatie Mynte

Break-outsessie: Data als gemeenschappelijk fundament

Natan van der Knaap, productmanager Data bij Centric Digitale Overheid, neemt de zaal in sneltreinvaart mee door ontwikkelingen in het datalandschap. Twee derde van de gemeenten heeft volgens Centric-enquêtes een strategie voor datagedreven werken en wil vooruitkijken en impact voorspellen. Toch blijven gemeenten vooral steken in beschrijvende analyses. De oorzaak is datakwaliteit. “Voor een goede diagnostische analyse moet je data uit verschillende bronnen integreren en dezelfde definities hanteren. Wat is een vergunning, wat is een cliënt? Voor voorspellen heb je bovendien historische data nodig.” Dat vraagt om een proces van data volledig bewaren, er betrouwbare gevalideerde data van maken en die modelleren voor analyses. “Hiervoor heb je iets van een dataplatform nodig.” Dit soort analyses zijn complex, zegt hij, en daar kan AI goed bij helpen. “Maar ook voor het goed kunnen inzetten van AI moet je datakwaliteit op orde zijn. Daar begint het mee.”

Houd rekening met soevereiniteit van data-oplossingen

Weinig gemeenten gebruiken een soeverein dataplatform en Natan van der Knaap waarschuwt daarvoor. “Hoe beter je dataplatform en je datakwaliteit, hoe interessanter het is voor partijen zoals de VS. Dus denk alvast na over je exitstrategie voor de oplossingen die je gebruikt vanuit de publieke cloud.” Hij wijst op de nieuwe VNG-handreiking Weerbaarheid en Veerkracht, die stelt dat data uit het sociaal domein en burgerzaken alleen nog in een Europese of Nederlandse overheidscloud mag staan. “Het is nog een handreiking, maar ik vermoed dat dit strenger gaat worden. Houd daar alvast rekening mee in je ontwerpkeuzes.”

Samen de grootste knelpunten oplossen

In het Centric Dataplatform en de nieuwe module GovData zijn soevereiniteit en samenwerking belangrijk. Deze oplossing gebruikt open standaarden, zodat overstappen mogelijk blijft. Gemeenten kunnen op elke laag van het Dataplatform inprikken, ook met data uit niet-Centric-applicaties. Vanaf 2027 wil Centric haar datadiensten alleen nog ontwikkelen vanuit de vraagstukken van gemeenten, vertelt Natan van der Knaap: “Waar zitten jullie grootste knelpunten en waar zien jullie de belangrijkste oplossingen? Dat gesprek willen we voeren, zodat wij gezamenlijk kunnen bepalen wat data, BI en AI voor jullie kunnen betekenen.”

Relatiedag 2026 Break out sessie

Break-outsessie: AI voor de overheid

Met Mynte lanceert Centric een AI-platform om agents mee te bouwen die integreren in bestaande applicaties en bedrijfsprocessen. Sander Meinders, manager van het AI-team bij Centric, geeft in zijn break-outsessie een aantal voorbeelden van wat er nu al kan. Zo is er een gespreksondersteuner ontwikkeld voor Werkzaak Rivierenland, een live vertaalvenster aan de balie van burgerzaken en een chatfunctie voor begraven. Voor het sociaal domein is een AI-workflow beschikbaar van keukentafelgesprek tot beschikking, waarbij de gemeente zelf kiest welke stappen een medewerker doet en welke de AI-agent.

Relatiedag Mynte Breakoutsessie

Benut AI-agents in je werkprocessen

Hoe werkt dat? Per use case wordt het optimale taalmodel gekozen, binnen het beleid van de gemeente, vertelt Sander Meinders. De AI-agent krijgt een rol en een beschrijving, kennisdocumenten die nodig zijn voor zijn taak en toegang tot de benodigde bronnen, ook applicaties van andere leveranciers. Daarna volgen testen en livegang, waarbij tokengebruik wordt bijgehouden en alles wat de AI-agent doet wordt gelogd. “Het is redelijk eenvoudig om op deze manier AI-agents te maken. En qua architectuur is er altijd een oplossing, we kunnen dus ook AI-agents maken voor applicaties die on-premise draaien.” De komende maanden lanceert Centric AI-agents voor al haar applicaties. Om te beginnen een chatfunctie, daarna volgen andere agents. Op 10 november organiseert Centric een webinar en op 18 november een fysieke bijeenkomst in Gouda over data en AI. Sander Meinders nodigt de aanwezigen uit om daar meer over AI-agents in de gemeentelijke processen te weten te komen.

Break-outsessie: Digitale Soevereiniteit

Wat is digitale soevereiniteit en hoe kun je als organisatie werken aan het versterken van je digitale autonomie? Corstiaan de Haaij, product manager Cloud & Data Services bij Centric, vertelt het in deze break-outsessie. Hij houdt zijn presentatie vanaf een Linux-laptop met Nextcloud, “om te laten zien dat dat gewoon kan”.

Het waait niet over

Digitale soevereiniteit is volgens hem geen hype die straks overwaait. “Het is inmiddels verankerd in Europese wetgeving en ook de geopolitieke risico’s zullen niet minder worden.” Soevereiniteit draait om de vraag of je kunt kiezen en overstappen als een leverancier zijn voorwaarden wijzigt, of je kunt doorgaan als (buitenlandse) partijen de systemen blokkeren, en of je aan inwoners en bestuur kunt aantonen dat je in controle bent. “Het gaat verder dan ‘we houden onze data in Nederland en dan zijn we soeverein’. Het gaat over governance, regievoering en continuïteit.”

Vergroot je digitale autonomie

Corstiaan de Haaij noemt het EU Cloud Sovereignty Framework als handig hulpmiddel om de digitale autonomie van je organisatie te vergroten, met acht doelstellingen en niveaus van rood tot groen, tot aan de vraag waar toeleveranciers zijn gevestigd en welke partij een beveiligingslek dicht. “Gemeenten kunnen daarmee per onderdeel bepalen welke mate van soevereiniteit ze nodig hebben.” Hij ziet organisaties worstelen met het beoordelen van leveranciers, het concreet maken van soevereiniteit en het meenemen ervan in aanbestedingen, waar volgens hem meer ruimte zit dan vaak wordt gedacht. Ook zijn organisaties vaak bang dat ze innovatie blokkeren als ze kiezen voor meer digitale autonomie. “Dat hoeft helemaal niet, dus dat is geen excuus.”

Het goede nieuws is dat gemeenten niet alleen staan als ze willen werken aan meer digitale autonomie. Hij noemde al het EU Cloud Sovereignty Framework dat gemeenten richting geeft. Ook de VNG geeft met de vernieuwde Handreiking Weerbaarheid en Veerkracht gemeenten veel handvatten om praktisch aan de slag te gaan. “De overheid zegt dat soevereiniteit belangrijk is, maar er is nog te weinig actie. Terwijl er al zoveel mogelijk is, ook in je inkoopbeleid. Ik roep jullie op om hiermee aan de slag te gaan.”

Kees Verhoeven in de zaal met publiek

Afsluitende keynote van Kees Verhoeven

In de afsluitende keynote schetst Kees Verhoeven, voormalig Tweede Kamerlid en adviseur op het snijvlak van technologie en bestuur, het grotere plaatje achter de discussies over cloud, AI en data. Het internet beloofde rond 2000 vrije informatie zonder poortwachters, maar wordt inmiddels gedomineerd door een handvol Amerikaanse techbedrijven die zich nauw aan de regering-Trump hebben verbonden. “We zitten in een mondiaal machtsspel.” De VS wil dominant zijn in cloud en AI, China beheerst de grondstoffen en Europa zet daar vooral regels tegenover. Die afhankelijkheid heeft twee kanten: een molensteen van snel stijgende kosten van clouddiensten, en een ‘rode knop’ waarmee de toegang kan worden afgesloten, zoals het Internationaal Strafhof ondervond. “Het is een risico met een kleine kans, maar met een grote impact.” Soevereiniteit gaat volgens Verhoeven dan ook niet over de vraag uit welk deel van de wereld technologie komt, maar over de keuzevrijheid die je hebt om over te stappen en de toegang tot je eigen informatie.

Reis samen naar de eindbestemming

Hoe komen we tot meer digitale soevereniteit? “We moeten met elkaar op zoek naar een realistische route,” stelt Verhoeven. Hij vergelijkt die met een kronkelende bergpas. Eerst moet helder zijn wat de bestemming is: volledige onafhankelijkheid, alles uit Europa? Of een deel daarvan? Daarna volgt een lange, steile weg van vallen en opstaan. Een belangrijke taak ligt volgens Verhoeven bij professionals in de praktijk, die bijvoorbeeld bij inkoop andere keuzes durven te maken. Dat vraagt onder meer om een beter gesprek tussen techneuten en bestuurders, en tussen publiek en privaat. Hij besluit: “Autonomie is niet alles zelf doen. De overheid moet de goede randvoorwaarden stellen en vervolgens de uitvoering overlaten aan de markt.”

Chantal van der Lans

Tot slot

Chantal van der Lans vraagt ter afsluiting wat Hans van Waayenburg, CEO Centric, het meest van deze Relatiedag is bijgebleven. “Dat zoveel mensen vandaag de moeite hebben genomen om met ons in gesprek te zijn,” antwoordt hij. Het tekent wat hem betreft de relatie van gemeenten en Centric: “Wij zijn al vele jaren een partner van veel gemeenten en in een partnerschap is het heel belangrijk om de dialoog te voeren. Dat hebben we ook vandaag weer gedaan en dat vind ik mooi om te zien.”

Op technologisch en maatschappelijk gebied verandert er veel en dat gaat snel, zegt hij: “Neem ontwikkelingen als AI. Dat biedt enorme kansen, maar de impact wordt ook steeds groter. Er komen bedreigingen op ons af waar we goed mee moeten omgaan. Ik zie daarin een belangrijke rol voor Centric. Wij zorgen ervoor dat onze relaties de mogelijkheden die nieuwe technologie biedt op de juiste manier, met de juiste zorgvuldigheid, kunnen benutten.”

Centric Relatiedag 2026 aftermovie

00:00